Energietransitie stagneert door hoge drempels, niet door onwil

De energietransitie in Nederland strandt niet door onwilligheid van burgers, maar omdat duurzame keuzes nog te ingewikkeld, onzeker en duur zijn. Dat blijkt uit de Monitor Duurzaam Leven van Milieu Centraal. Volgens het kenniscentrum staat 51 procent van de Nederlanders open voor duurzamere keuzes die de energietransitie versnellen, maar minder dan een derde brengt dat daadwerkelijk in de praktijk.

Op het gebied van wonen is het draagvlak groot: zeven op de tien woningeigenaren staat open voor het wonen in een zeer goed geïsoleerde woning, en ongeveer 60 procent heeft al minimaal één maatregel genomen. Echter, slechts 5 procent van de woningen (van vóór 2018) is zodanig verduurzaamd dat deze klaar is voor een aardgasvrije toekomst. Bij mobiliteit stagneert de energietransitie het meest: hoewel het aantal elektrische auto's toeneemt, twijfelen veel mensen vanwege kosten en het afbouwen van fiscale voordelen.

Goede randvoorwaarden werken

Directeur-bestuurder Ika van de Pas van Milieu Centraal stelt: "Het vraagt niet om meer motivatie, maar om goede randvoorwaarden: voorspelbaar beleid, lagere financiële risico's, duidelijke keuzes en actieve ondersteuning." Regionale verschillen illustreren dit effect: in Drenthe is de openheid voor verduurzaming merkbaar hoger, mede dankzij extra subsidies. Ook blijkt uit een flitspeiling dat de bereidheid voor elektrisch rijden in een jaar steeg van 44 procent naar circa 65 procent, en voor een elektrische warmtepomp van 49 procent naar bijna 70 procent, onder invloed van actuele ontwikkelingen.

Een groeiende zorg is netcongestie: in mei 2025 maakte 52 procent van Nederlanders zich zorgen over de belasting van het stroomnet bij warmtepompinstallatie, in mei 2026 was dat gestegen tot 65 procent. Gedragsonderzoeker Judith Roumen benadrukt echter: "Op de meeste plekken is verduurzaming in huis, zoals met een hybride warmtepomp, prima mogelijk zonder verzwaring van de aansluiting. Het is belangrijk dat mensen weten wat wél kan en hoe zij slimme keuzes kunnen maken."

Bron: Milieu Centraal